Một dòng trên bảng trắng
Gói ngủ yên lặng lẽ lan ra, theo kiểu người ta mách nhau một quán phở ngon. Hết quý, đã có hơn hai trăm phòng khám đăng ký. Không ai trong số đó được chào hàng trước. Bác sĩ này kể cho bác sĩ kia, trong những buổi hội thảo, ở hành lang bệnh viện, trên những nhóm chat mà Hải Đăng không bao giờ đọc được. Tỷ lệ hủy gói thấp nhất trong tất cả các dịch vụ công ty từng bán.
Sáng thứ Hai, Trung gọi Thắng Tất vào phòng họp nhỏ cuối hành lang. Căn phòng không có cửa sổ, chỉ có một chiếc bàn, bốn chiếc ghế và một tấm bảng trắng đã ngả màu ở các góc. Trên bảng có đúng một dòng, nét bút dạ còn mới:
Ba gói theo nỗi lo. Mười nghìn công ty. Chín mươi ngày.
Thắng Tất đọc hai lần, rồi bật cười, vì nghĩ đó là một câu đùa. Trung không cười. Anh kéo ghế ngồi xuống, đặt cốc cà phê lên bàn.
“Gói ngủ yên mất ba tháng mới được hai trăm phòng khám,” Thắng Tất nói, giọng nhỏ dần. “Mười nghìn công ty, đủ mọi ngành, ba gói, trong chín mươi ngày… Việc này quá sức em.”
“Đúng. Quá sức.” Trung gật đầu, như xác nhận một điều hiển nhiên. “Anh cố ý giao quá sức.”
Anh nhấp một ngụm cà phê, rồi kể về một phép tính anh đọc được trong cuốn sách cũ từ hồi mới đi làm. Sức một người làm được mười, thì giao mười lăm, để kết quả là mười ba. Còn sức mười mà chỉ giao tám, thì kết quả chắc chắn chỉ được sáu. Người lãnh đạo giao việc vừa sức hay dưới sức là đang làm thui chột chính nhân viên của mình, dù xuất phát từ lòng thương.
“Vậy nếu em chỉ làm được tám nghìn thì sao ạ?”
“Thì em đã đi xa hơn tất cả những gì em nghĩ mình làm được hôm nay.” Trung đứng dậy, cầm cốc cà phê đã nguội. “Em chưa xuất phát đã lo chuyện về đích. Cứ đi đã.”
Anh ra ngoài. Thắng Tất ngồi lại một mình với tấm bảng trắng. Trong căn phòng không cửa sổ, dòng chữ ấy trông như một vết nứt trên tường, càng nhìn càng thấy nó dài ra.
Sáng hôm sau, khi mở bản mục tiêu quý của toàn công ty, anh khựng lại. Dòng chữ trên bảng trắng nằm ở mục thứ ba, nguyên văn, không sai một chữ, không thêm một dấu phẩy. Anh hỏi có phải tối qua anh Trung đã gửi đề xuất lên trên. Trung chỉ đáp: “Ừ, anh có gửi lên.”
Ban giám đốc ở Hải Đăng, anh nghĩ, nhanh thật.
Góc lý thuyết – Mục tiêu khó và cụ thể
Edwin Locke và Gary Latham dành hơn ba mươi năm nghiên cứu về mục tiêu. Năm 2002, trong bài tổng kết trên American Psychologist, họ tóm lại một phát hiện được lặp lại qua hàng trăm nghiên cứu: mục tiêu khó và cụ thể dẫn đến kết quả cao hơn hẳn so với mục tiêu dễ, hay với lời dặn chung chung “hãy cố gắng hết sức”. Điều kiện đi kèm là người nhận phải cam kết với mục tiêu, có đủ năng lực nền tảng và nhận được phản hồi đều đặn trên đường đi.
“Giao mười lăm để được mười ba” là cách nói dân dã của cùng một ý. Nhưng Locke và Latham cũng lưu ý: mục tiêu quá khó mà thiếu nguồn lực, hoặc bị ép thay vì được cam kết, có thể phản tác dụng. Giao việc khó là một nghệ thuật, không phải một công thức.
Nam châm
Thắng Tất đã chuẩn bị tinh thần đi nài từng người. Tối hôm ấy anh ngồi lập danh sách: những ai có thể giúp, những ai nợ anh một lời cảm ơn, những ai sẽ từ chối vì đang bận dự án Tự hành. Hải Đăng chỉ có mười hai người, và danh sách ấy dừng lại ở bảy cái tên, cái tên nào cũng đang ôm một việc riêng. Anh nhìn nó và thấy mệt trước cả khi bắt đầu.
Cuối cùng anh xé bỏ, và làm một việc đơn giản hơn. Anh viết một tin ngắn lên kênh chung của công ty, không trang trí, không hứa hẹn gì:
Nhóm mình cần đưa ba gói theo nỗi lo đến mười nghìn công ty trong chín mươi ngày. Hiện chưa ai biết làm thế nào. Ai thấy bài toán này thú vị thì nhắn mình.